فهم گفت‌وگو؛ مقدم بر انجام آن
رضا صادقیان (روزنامه‌نگار)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

2074
جهت اشتراک در روزنامه همدلی ایمیل خود را ثبت فرمائید





کالاهای فاقد ثبت‌سفارش در تجارت معیوب جولان می‌دهند

ازدحام ممنوعه‌ها در رسوب میلیونی!

همدلی| ورود بدون ثبت‌سفارش کالا به گمرک و بنادر، در چرخه تجاری ایران که بارها مسئولان مربوطه به روال معیوب آن اذعان داشته‌اند، از اهم عوامل رسوب میلیون‌ها تن کالاست؛ اینکه دستورالعملی دیگر در راستای اصلاح فرایند تجاری و این معضل ثبت سفارش در حال تدوین و ابلاغ است، به‌تنهایی نمی‌تواند ضمانتی برای اصلاح این روال باشد، چراکه ممنوعیت ورود کالای فاقد ثبت سفارش به بنادر، به همراه بسیاری از دستورالعمل‌ها برای ممانعت از رسوب کالا، سال‌هاست که مصوب و لازم‌الاجرا بوده ولی در عمل چنین نشده است.
به گزارش ایسنا، سالانه حجم بالایی از کالا وارد گمرک و بنادر شده و بخشی از آن بعد از طی تشریفات گمرکی، ترخیص و وارد ایران می‌شود. تجارت خارجی ایران در سال گذشته ۱۶۳.۹میلیون تن به ارزش ۱۰۱.۶میلیارد دلار بوده که از این میزان ۴۱.۱میلیون تن به ارزش ۵۳میلیارد دلار واردات است. در کنار کالاهای ترخیص شده، همواره میلیون‌ها تن از اقلام، پشت درهای خروج قرار دارند که به دلایل مختلف یا امکان ترخیص ندارند و یا اینکه صاحب کالا نسبت به طی تشریفات گمرکی اقدام نکرده و درنهایت به مرحله اظهار به گمرک هم نرسیده و به رسوب منتهی می‌شود. آنچه در حوزه تجارت در این سال‌ها گذشته، نشان داده که عوامل مختلفی در رسوب کالا دخیل بوده‌اند که در کنار جریان تأمین ارز و طولانی بودن فرایند صدور مجوزها و البته عدم هماهنگی دستگاه‌های مربوطه، بخشی به شرایط قبل از اظهار کالا برمی‌گردد که مربوط به ثبت سفارش به‌عنوان مجوز اولیه ورود کالا به کشور است و تا زمانی که صادر نشده باشد، صاحب کالا امکان اظهار به گمرک و ادامه مراحل ترخیص را ندارد.
 دولت به دنبال آن است که کالا بدون ثبت سفارش وارد نشود
اخیرا وزیر اقتصاد از تدوین دستورالعملی جهت اصلاح فرایند تجاری و ورود کالا خبر داده که بر اساس آن از ایجاد رسوب در گمرک و بنادر ممانعت خواهد شد. طبق گفته خاندوزی، بخش عمده کالاهای رسوبی، کالاهایی است که هنوز به مرحله اظهار نرسیده و فرایند ترخیص آن‌ها آغاز نشده است؛ دولت به دنبال آن است تا با الزام ثبت‌سفارش برای ورود کالا به گمرک و بنادر، اصلاح اساسی در تجارت انجام دهد.
 اکنون هم ورود کالای فاقد ثبت سفارش ممنوع است اما...
این در حالی است که ثبت سفارش برای ورود کالا قبل از آنکه به گمرک و بنادر وارد شود، سال‌هاست که از الزامات قانونی حوزه تجارت بوده ولی اجرایی نشده است؛ به‌طوری‌که طبق قانون مقررات صادرات و واردات «واردکنندگان کالاهای مختلف اعم از دولتی و غیردولتی جهت اخذ مجوز ورود کالا و ثبت سفارش باید منحصراً به وزارت صنعت، معدن و تجارت مراجعه کنند.» همچنین در سال ۱۳۹۷ بود که طبق مصوبه هیات وزیران اعلام شد: «واردات کلیه کالاها به‌صورت تجاری به کشور اعم از مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی و سایر مبادی ورودی بدون ثبت سفارش ممنوع است.»
به دنبال آن در سال ۱۳۹۸، علی لاریجانی -رئیس وقت مجلس شورای اسلامی- طی مکاتبه‌ای با حسن روحانی- رئیس دولت دوازدهم- بر موضوع الزام ثبت سفارش تأکید و اعلام کرد که «مطابق ماده (۸) قانون مقررات صادرات و واردات، واردکنندگان کالاهای مختلف اعلم از دولتی و غیردولتی جهت اخذ مجوز ورود و ثبت سفارش باید منحصراً به وزارت صمت مراجعه کنند. بر این اساس باید قبل از واردات کالا، ثبت سفارش انجام شود و بدون ثبت سفارش قبلی، نمی‌توان نسبت به واردات کالا اقدام کرد.» وی اقدامی خارج از این روال را مغایرت قانونی اعلام کرده بود. همچنین می‌توان اشاره کرد به بخشنامه اردیبهشت‌ماه امسال بانک مرکزی که به استناد مصوبه ستاد مقابله با تحریم شورای عالی امنیت ملی اعلام کرد «واردات کلیه کالاها به‌صورت تجاری به کشور، اعم از مناطق آزاد تجاری - صنعتی و ویژه اقتصادی و سایر مبادی ورودی بدون ثبت‌سفارش و تعیین منشأ ارز بانک مرکزی ممنوع است.» بااین‌حال آنچه در عمل اتفاق افتاده این است که در بسیاری از موارد، صاحبان کالا بدون توجه به اهمیت ثبت‌سفارش قبل از ورود به کشور، کالا را خریداری کرده، به گمرک و بنادر آورده و پس‌ازآن به دنبال دریافت مجوز ثبت سفارش و مابقی مجوزهای لازم می‌روند و دستگاه‌های مربوطه و تحویل‌گیرنده کالا نیز چنین الزامی برای واردکننده ایجاد نکرده‌اند. تنها در مرزهای زمینی است که از سال ۱۳۹۷ الزام دریافت ثبت سفارش برای ورود مورد تأکید بوده است که این مهم نیز از مدتی پیش تحت‌الشعاع قرار گرفت. این نابسامانی در جریان واردات که از قبل نیز موردانتقاد مسئولان حوزه تجارت و البته قضایی قرار داشته، هیچ‌گاه حل‌وفصل نشده است و همچنان جریان ورود بدون ثبت سفارش کالا به اماکن گمرکی و بنادر ادامه دارد و خود به یکی از دلایل انباشت کالا تبدیل‌شده است ‌و گزارش‌های متفاوتی از آن نیز وجود دارد؛ از خودروهای دپو شده در گمرک  که سال‌هاست حداقل ۱۰۰۰دستگاه به دلیل نداشتن ثبت سفارش و بسته بودن سامانه در زمان ممنوعیت واردات خودرو نتوانسته ترخیص شود و یا ماجرای اخیر ۳۰کانتینری که ۱۳سال در بندر بوشهر مانده و به گمرک اظهار هم نشده و حتی کالاهای آن تخلیه و خارج‌شده است، درحالی‌که ثبت سفارشی هم برای آن نمی‌تواند وجود داشته باشد. همچنین حجم بالایی از کالاهای بدون ثبت سفارشی که با ممنوعیت گروه کالایی مواجه شده و دیگر امکان ترخیص پیدا نکرد و فاسد شد. اینکه دولت بار دیگر مصوبه و دستورالعملی جدید برای ممنوعیت واردات کالای فاقد ثبت سفارش به گمرک داشته باشد، به‌تنهایی نمی‌تواند پایان دهنده ایرادهای موجود در تجارت خارجی و معضل رسوب باشد چراکه چنین ممنوعیتی در حال حاضر نیز وجود دارد و جهت ممانعت از رسوب هم به‌وفور، دستورالعمل صادر و در دستور کار قرار گفته است؛ ولی یکی از مسائل موردتوجه این است که باید از ضمانت اجرایی کافی برخوردار باشد و سازمان‌ها و دستگاه‌های مربوطه، هماهنگی و همراهی لازم برای اصلاح چرخه تجاری را داشته‌ باشند.