جمهوری اسلامی و طوفان مدرنیسم
حسن جعفریانی (عضو هیات علمی دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1513

فرهنگ مسئولیت‌پذیری و استعفا

ولی الله شجاع پوریان (صاحب امتیاز)
1-«خردمندترين مردم، عذر پذيرترين آنها از مردم است»، «پوزش‌طلبی دليل خردمندى است...»، «برای هر یک از کارهایت سرپرستی که بزرگی کار بر او چیرگی نیابد و فراوانی کار او را درمانده نسازد، بگمار و بدان که هر گاه در کار نویسندگان و منشیان تو کمبودی وجود داشته باشد که تو بی‎خبر باشی، خطرات آن دامنگیر تو خواهد بود». اینها بخشی از احادیث و روایاتی است که از حضرت علی(ع) در باب اهمیت مسئولیت‌پذیری و فرهنگ عذرخواهی درباره کارگزاران نظام اسلامی ذکر شده است. مسئولیت‌پذیری و عذرخواهی در اسلام و آموزه‌های دینی، یک اصل مسلم و فضیلتی اخلاقی است که به فراوانی در آیات و روایات و احادیث معتبر دینی آمده است.
2- تاریخ و ادبیات ایران و بزرگان ادبی و شاعران نامی ما نیز بر فرهنگ مسئولیت‌پذیری و عذرخواهی از مردم تاکید ‌و سفارش بسیاری داشته‌اند. که به عنوان مثال صایب تبریزی می‌گوید:«از کریمان معذرت در وقت احسان خوش‌نماست»یا امیرخسرو دهلوی نیز در دیوان اشعار خود بر این مهم اشاره دارد:«وقتي اگر ز جان من ناوک تو خطا شود/تن به قصاص در دهم معذرت خطاي تو.» اگر بخواهیم از حافظ و سعدی و دیگر بزرگان ادبی ایران‌زمین نمونه بیاوریم سخن به درازا خواهد کشید.
3-پذیرش مسئولیت و استعفا یک پدیده رایج در نظام‌های سیاسی جهان است. یک مسئول همچنان که به واسطه مسئولیت از برخی مواهب، امتیازات و حقوق مناسب برخوردار می‌شود، این انتظار از او نیز می‌رود که در صورت خطا و اشتباه نیز مسئولیت خود را بپذیرد و کناره‌گیری از مسئولیت به عنوان یک رفتار منطقی و عقلانی که از بخشی از آلام جامعه در چنین چالش‌هایی می‌کاهد شناخته می‌شود، پدیده‌ای که شوربختانه در جامعه و نظام سیاسی امروز ما بسیار غریب است و کمتر و چه بسا هیچ‌گاه شاهد آن نبوده‌ایم که مدیرانی پس از یک خطا و اشتباه از مقام خود استعفا داده باشند!
4-چندین روز از سقوط هواپیمای مسافربری و مرگ 180 نفر از سرنشینان آن می‌گذرد، فاجعه‌ای تلخ که شیرینی وحدت و یکپارچگی برآمده از خون سردار شهید سلیمانی را بر همگان تلخ کرد. صرف نظر از روایات مختلف و گاه متضاد از حادثه که ضربه مهلکی بر اعتماد جامعه زده است و به رغم پذیرش خطا توسط برخی دستگاه‌ها، مصیبت‌بارتر آن است که هنوز حتی یک نفر از مسئولان و مدیران مرتبط با این حادثه از کار برکنار نشده یا استعفاء نیز نداده‌اند!
5- در همین چند روز اخیر علاوه بر فاجعه سقوط هواپیما و کشته شدن 176 نفر، حدود 70نفر از هموطنانمان در مراسم تشییع پیکر سردار شهید سلیمانی در کرمان جان خود را نیز از دست داده‌اند، آیا برای جامعه‌ای که این روزها بیش از هر زمانی با گفتمان مردم‌سالاری، پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری آشنا هستند، این ابهام به وجود نمی‌آید که دقیقا باید چه اتفاقی بیفتد که یک مدیر در این مملکت از مسئولیت خویش، با اختیار و در پاسخ به قصور یا خطا و اشتباه عذرخواهی و کناره‌گیری کند؟!
6- مردم این روزها آسان‌تر از همیشه اخبار مختلف دنیا را پیگیری می‌کنند، مدیری که بابت تاخیر بیست دقیقه‌ای پرواز از مقام خود استعفاء می‌دهد، وزیری که به دلیل مواجهه با افکار عمومی به راحتی از مقام خود کنار می‌رود و این مقایسه کناره‌گیری از مسئولیت در نظام سیاسی ما با نظام سیاسی روز دنیا به قدری معنادار شده است که مردم به راحتی می‌توانند پیش‌بینی کنند حتی در فجایعی به مراتب گسترده‌تر و تلخ‌تر نیز مسئولی از مقام خود تکان نمی‌خورد که هیچ، گاه در مقام مطالبه نیز قرار می‌گیرد!