نان مردم را آجر نکنید
محسن صنیعی (مدرس دانشگاه)
۱- صفحه اول

۲- سیاست

۳- سیاست

۴- جامعه
۵- ویژه شهرستان
۶- اقتصاد
۷- فرهنگ و هنر
۸- صفحه آخر

1863

اظهارات ضدونقیض سکانداران اقتصادی درباره اداره کشور با چاپ پول بدون پشتوانه همچنان ادامه دارد

تحریف نقدینگی

همدلی| در حالی سکان‌داران اقتصادی دولت سیزدهم در اظهارات خود مدام از عدم چاپ پول بدون پشتوانه برای اداره کشور خبر می‌دهند که رئیس پیشین بانک مرکزی به‌تازگی در توییتی به این ماجرا واکنش نشان داده و با کنایه این سؤال را مطرح کرده: «چاپ پول متوقف‌شده است؟» عبدالناصر همتی در ادامه توییتی که در صفحه شخصی خود منتشر کرده نوشته است: «تأمین مالی دولت از بانک‌ها و برداشت آن‌ها از بانک مرکزی تا رقم هشتادهزار میلیارد تومان در آخر آبان همان چاپ پول است. خرید ارز دولت به نرخ نیمایی توسط بانک مرکزی در رشد پایه پولی نمایان خواهد شد. کندی رشد پایه پولی بخشی به دلیل تأمین واردات دارو و نهاده با منابع بانک مرکزی است.» این ادعا در حالی است که معاون اقتصادی رئیس‌جمهور در آبان همین امسال ماجرای استقراض از بانک مرکزی را به‌کلی رد کرده و گفته بود: «اکنون استقراض از بانک مرکزی و چاپ پول بدون پشتوانه به‌صورت کامل قطع و درآمدهای جدیدی تعریف‌شده تا از فشاری که روی مردم است کاسته شود.» 
در همین زمینه به‌تازگی یک عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز گفته: «در دولت روحانی شاهد چاپ پول بدون پشتوانه بودیم و علاوه بر این، اوراق قرضه هم به فروش می‌رفت که این دو اقدام باعث شد بودجه دولت‌های بعد از دولت روحانی هم پیش‌خور شود و نقدینگی افزایش یابد، اما در دولت رئیسی نه‌تنها این مسئله کنترل شد، بلکه در حال حاضر دولت سیزدهم ماهانه بین ۱۰ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان از دیون و بدهی‌های دولت روحانی را پرداخت و تسویه می‌کند.» البته که موضوع چاپ پول در دولت گذشته به‌شدت موردانتقاد کارشناسان قرار گرفت و با نگاهی به وضعیت نقدینگی که رد پایش از دولت‌های پیشین به‌جامانده می‌توان گفت که همتی خود به بدترین شکل این سیاست را اجرا کرده و حالا به دیگران خرده می‌گیرد. از سوی دیگر، وضعیت نقدینگی و تورمی که در جریان است، گویای همه‌چیز است و شکی در ادامه سیاست چاپ پول در دولت فعلی نیست، اما به نظر ‌می‌رسد جدای این بحث‌ها و دعواهای توییتری آنچه این‌روزها بیشتر فراموش‌شده ضعف سکان‌داران اقتصادی در اجرای سیاست‌های درست اقتصادی است. همان سیاست‌های اقتصادی که به‌قدری مورد بی‌توجهی قرار گرفته که تولید داخلی و تقویت فضای سرمایه‌گذاری به‌کلی فراموش شده است. حالا در آستانه ورود بودجه به مجلس و با توجه به رشد اقتصادی پایین در این سال‌ها، به نظر می‌رسد تنها موضوعی که نمی‌تواند این بحران‌ها را ساماندهی کند، بحث‌های توییتری درباره مقصر اصلی افزایش نقدینگی است. به نظر می‌رسد آنچه بیشتر مورد بی‌توجهی قرار گرفته، افزایش نقدینگی بدون جذب این پول‌های سرگردان در بخش تولید بوده که منجر به افزایش قیمت‌ها و تورم طی سال‌های اخیر شده است. آن‌طور که بررسی‌های انجام‌شده در ترازنامه تلفیقی بانک‌ها در انتهای سال ۱۳۹۹ نشان می‌دهد ترکیب منابع بانک‌ها شامل سپرده‌های بخش خصوصی (۷/ ۶۰درصد)، وام‌ها و سپرده‌های ارزی (۳/ ۱۴درصد) و بدهی به بانک مرکزی (۱/ ۲درصد) و ترکیب دارایی بانک‌ها شامل تسهیلات به بخش غیردولتی (۹/ ۴۲درصد)، سایر دارایی‌ها (۵/ ۲۶درصد)، دارایی‌های خارجی (۴/ ۱۶درصد)، بدهی بخش دولتی (۳/ ۷درصد) و سپرده نزد بانک مرکزی (۸/ ۶درصد) است. به عبارتی، نسبت بدهی بخش غیردولتی به سپرده‌های بخش غیردولتی برابر ۷/ ۷۰درصد است. به این صورت که ۷/ ۶۰درصد بدهی بانک‌ها از محل سپرده‌های بخش غیردولتی تأمین‌شده ولی تنها ۹/ ۴۲درصد از دارایی بانک‌ها تسهیلات به بخش غیردولتی پرداخت‌شده‌اند. 
به‌عبارت‌دیگر به‌رغم رشد بالای نقدینگی، این نقدینگی در خدمت تولید نبوده که این موضوع باعث شده تا بخش‌های تولیدی با عوارض کمبود نقدینگی مواجه شده و بنگاه‌های اقتصادی به دلیل کاهش منابع مالی با ورشکستگی کنار بیایند. هر چه هست حالا در آستانه ورود بودجه به بهارستان، اظهارات ضدونقیض سکان‌داران اقتصادی درباره اداره کشور با استفاده از سیاست چاپ پول بدون پشتوانه همچنان ادامه دارد و این نگرانی وجود دارد که مسئله رشد نقدینگی تحریف‌شده و این بحران سال‌های سال ادامه داشته باشد.